۵ دلیل نشتی روغن گیربکس صنعتی

نشتی روغن یکی از چالش‌های مهم و پرهزینه در تجهیزات دوار کارخانجات است که نه تنها هزینه‌های سنگینی برای تعمیرات ایجاد می‌کند، بلکه باعث آلودگی محیط کار و توقف خطوط تولید می‌شود. کاهش سطح روانکار در داخل جعبه دنده، اصطکاک میان قطعات متحرک را به شدت افزایش داده و در نهایت به سایش سریع دنده‌ها و خرابی کامل یاتاقان‌ها منجر خواهد شد؛ از این رو، پیدا کردن دلیل اصلی این مشکل به مهندسان کمک می‌کند تا راهکارهای درستی را برای رفع دائمی آن اجرا کنند. 

در این مقاله تخصصی، دلایل اصلی خروج ناخواسته روغن از جعبه دنده ها را از منظر مکانیکی و شیمیایی بررسی می کنیم. همچنین راهکارهای عملیاتی و استانداردهای تست و بازرسی برای رفع دائمی این مشکل را ارائه میدهیم.

اهمیت شناسایی سریع نشتی در گیربکس های صنعتی

بررسی مداوم وضعیت روغن و تشخیص سریع روغن ریزی، نقش بسیار مهمی در کارکرد درست و طولانی مدت ماشین آلات دارد. نادیده گرفتن حتی چند قطره کوچک روغن می تواند در مرور زمان باعث کاهش شدید سطح روانکار و داغ شدن بیش از حد قطعات شود.

اگر جلوی این نشتی ها گرفته نشود، مشکلات زیر برای دستگاه به وجود می آیند:

• بالا رفتن دمای گیربکس: با کم شدن مقدار روغن، سیستم نمی تواند به خوبی خنک شود و قطعات داخلی از شدت گرما آسیب می بینند.
• ساییدگی شدید دنده ها: کمبود روغن باعث می شود دنده های فلزی به طور مستقیم روی یکدیگر کشیده شوند و براده های آهن تولید کنند و باعث خرابی دنده ها شود.
• قفل شدن بلبرینگ ها: اگر بلبرینگ ها بدون روغن کار کنند، خیلی زود قفل می شوند (گیرپاژ می کنند) و به شافت اصلی آسیب جدی می زنند.

1. خرابی و فرسودگی سیستم های آب بندی (کاسه نمد و اورینگ)

کاسه نمدها و اورینگ ها به عنوان سدهای اصلی برای جلوگیری از خروج روغن و ورود ذرات به داخل تجهیز عمل می کنند. با گذشت زمان و تحت شرایط سخت کاری، این قطعات پلاستیکی و الاستومری دچار افت خواص فیزیکی و مکانیکی می شوند.

برای شناخت دقیق اجزای داخلی و بررسی جنس قطعات، می توانید مقاله اجزای گیربکس صنعتی را مطالعه کنید.

تاثیر اصطکاک و سایش مکانیکی

لبه کاسه نمد در تماس مداوم با شافت در حال چرخش قرار دارد. وجود هرگونه زبری، گرد و غبار یا ذرات براده بر روی شافت، مانند یک سوهان عمل کرده و به لبه آب بند آسیب میزند.

وقتی لبه کاسه نمد نرمی و حالت کشسانی خود را از دست می‌دهد، یک فاصله بسیار ریز بین شافت و آب‌بند ایجاد می‌شود. چرخش سریع شافت، روغن را با فشار به سمت بیرون هل میدهد و از همین فاصله کوچک به بیرون نشت می‌کند. 

تخریب حرارتی و شیمیایی پلاستیک ها

دمای بالای کارکرد تجهیز باعث خشک شدن و شکنندگی کاسه نمدهای معمولی از جنس نیتریل (NBR) می شود. در چنین شرایطی، استفاده از متریال های مقاوم تر مانند وایتون (FKM) برای تحمل دماهای بالا توصیه می شود.

همچنین برخی مواد افزودنی فشار بالا که حاوی گوگرد و فسفر هستند، می توانند در دماهای بالا با بافت پلاستیک واکنش داده و آن را تخریب کنند. شناخت نشانه های رایج ایرادات و پنج عامل اصلی خرابی در فرایند عیب یابی گیربکس صنعتی بسیار اهمیت دارد.

2. افزایش فشار داخلی و مسدود شدن مجرای هواکش گیربکس

هنگام کار کردن گیربکس، چرخش دنده ها گرمای زیادی تولید می کند که باعث گرم و پرحجم شدن هوای داخل پوسته می شود. اگر هواکش دستگاه مسدود باشد، این هوای حبس شده راهی برای خروج پیدا نمی کند و فشار خود را روی ضعیف ترین قسمت ها یعنی کاسه نمدها و واشرها خالی می کند؛ در نتیجه، روغن با فشار زیاد از درز این قطعات به بیرون پرتاب می شود.

عملکرد پیچ تخلیه هوا در جعبه دنده

پیچ های تخلیه هوا وظیفه دارند فشار هوای داخل گیربکس را با هوای بیرون متعادل کنند. در محیط های صنعتی که گرد و غبار زیادی وجود دارد، مجرا یا کلاهک این پیچ ها خیلی زود کثیف و مسدود می شود.
تمیز کردن یا تعویض به موقع پیچ تخلیه هوا، یکی از ارزان ترین و بهترین راه ها برای جلوگیری از بالا رفتن فشار داخلی دستگاه است و حتما باید به صورت روزانه بررسی شود.

کف کردن روغن گیربکس 

وارد شدن آب به داخل گیربکس یا مخلوط کردن دو روغن ناسازگار با یکدیگر، باعث می‌شود روغن حباب بزند و به شدت کف کند. این کف تمام فضای خالی بالای گیربکس را پر می‌کند و در نهایت از راه هواکش به بیرون سرریز می‌شود.

برای جلوگیری از این مشکل، باید مانع ورود رطوبت به دستگاه شوید و حتماً قبل از تغییر نوع روغن، داخل گیربکس را به طور کامل شستشو دهید.

3. حجم نامناسب روغن و خطای پر کردن بیش از حد

تنظیم دقیق مقدار روغن بر اساس دفترچه راهنمای دستگاه، برای حفظ تعادل دمایی و کارکرد روان چرخ دنده ها کاملا ضروری است. پر کردن بیش از حد گیربکس نه تنها کمکی به روانکاری بهتر نمی کند، بلکه خودش باعث بروز مشکلات متعددی مثل داغ شدن دستگاه می شود؛ از این رو، آشنایی با روش های روغنکاری گیربکس صنعتی و انتخاب روانکار مناسب، نقش بسیار مهمی در کاهش اصطکاک و افزایش طول عمر قطعات دارد. 

خطرات روغن کاری زیاد

هنگامی که سطح روغن از حد استاندارد بالاتر باشد، چرخ دنده ها به طور کامل در سیال غوطه ور شده و انرژی زیادی صرف هم زدن آن می کنند. این پدیده که به اتلاف چرخش (Churning Loss) معروف است، حرارت شدیدی تولید می کند.

بالا رفتن حرارت باعث می شود ویسکوزیته روغن به شدت کم شود و هم زمان فشار داخل پوسته افزایش پیدا کند. ترکیب شدن این دو عامل یعنی کاهش ویسکوزیته و فشار بالاتر، راه فرار روغن از درزگیر ها را بسیار بازتر می کند. 

کاهش سطح روغن و خطای اندازه گیری

گاهی اوقات نشتی های روغن به دلیل پر کردن ناکافی و سپس اضافه کردن های مکرر و بی نظم رخ می دهند. اندازه گیری سطح روانکار باید حتما در زمان توقف کامل ماشین و پس از خنک شدن سیال انجام شود.
استفاده از میله نشانگر (Dipstick) استاندارد و تراز بودن دقیق پایه های تجهیز، از خطاهای رایج در تنظیم حجم روانکار جلوگیری می کند.

4. تاثیر لرزش و تراز نبودن شافت ها بر نشتی روغن

نصب نادرست دستگاه و تراز نبودن شافت موتور با ورودی گیربکس، لرزش های بسیار شدیدی تولید می کند که این لرزش ها به طور مستقیم به یاتاقان ها و کاسه نمد ها وارد می شوند. تکان های مداوم شافت باعث می شود لبه پلاستیکی کاسه نمد نتواند به خوبی و به صورت یکنواخت روی سطح فلز بچسبد؛ در نتیجه، در کسری از ثانیه فاصله های بسیار ریزی میان شافت و آب بند ایجاد می شود و روغن از همان درز ها به بیرون نشت می کند. 

لقی یاتاقان ها و تاثیر آن بر نشتی

خرابی و کهنه شدن بلبرینگ ها باعث می شود شافت اصلی دستگاه دچار لقی شود و در هنگام چرخش لنگ بزند. این چرخش نامنظم، لبه های پلاستیکی کاسه نمد را از فرم خارج کرده و راه فرار روغن را باز می کند.
بازدید های دوره ای و شناخت دلایل خرابی قطعات، از اصول بسیار مهم در تعمیر گیربکس صنعتی به شمار می رود؛ چرا که با تعویض به موقع بلبرینگ ها می توان از خراب شدن کاسه نمد ها و روغن ریزی دستگاه پیشگیری کرد.

5. آسیب های فیزیکی پوسته و واشر بندی نامناسب

پوسته چدنی یا آلومینیومی ممکن است در اثر ضربه های فیزیکی، سقوط قطعات یا تنش های حرارتی شدید دچار ترک های کوچیکی شود. این ترک ها در زمان کارکرد و تحت فشار داخلی بازتر شده و باعث نشتی روغن میشود.

استفاده از چسب های آب بندی بی کیفیت یا خراب شدن واشر های کاغذی در محل اتصال تکه های پوسته گیربکس، یکی دیگر از دلیل های اصلی نشت مداوم روغن است. اگر لبه های اتصال پوسته به خوبی تمیز نشوند و از واشر ها و چسب های مرغوب برای درزگیری آن ها استفاده نشود، روغن خیلی راحت از میان این درز ها به بیرون راه پیدا می کند. 

بررسی کیفیت واشرها و سطوح فلنج

در زمان تعمیرات، محل اتصال تکه های پوسته باید کاملا تراشیده و از چسب های قدیمی پاک شود. اگر سطح فلنج ها کاملا صاف نباشد، واشر جدید نمیتواند جلوی فرار روغن را بگیرد. از طرفی، سفت کردن پیچ ها با نیروی مشخص و استاندارد باعث می شود واشر از هیچ سمتی بیش از حد له نشود. تسلط بر این استاندارد ها و آشنایی با روش های تعمیر و نگهداری، نقش بسیار پر رنگی در کیفیت و خشک کار کردن بدنه دستگاه دارد. 

جدول تخصصی عیب یابی نشتی روغن بر اساس محل نشت

برای پیدا کردن سریع تر مشکل دستگاه، مهندسان می توانند به ظاهر گیربکس و محل دقیق روغن ریزی دقت کنند. جدول زیر نشان می دهد که نشت روغن از هر قسمت دستگاه چه دلیلی دارد و چطور باید آن را برطرف کرد. استفاده از این جدول در بازدید های منظم باعث می شود عیب یابی بسیار سریع تر انجام شود و زمان خاموش ماندن خط تولید به حداقل برسد.

راهکارهای پیشگیرانه برای جلوگیری از نشت روغن

پیاده سازی یک برنامه نگهداری، بهترین استراتژی برای کنترل هزینه ها و مانع نشت روغن است. با رعایت اصول مهندسی و شناخت دقیق فرق بین روانکارها و روغن هیدرولیک، می توان عمر قطعات آب بند را به طور چشمگیری افزایش داد. برای جلوگیری از روغن ریزی و حفظ سلامت دستگاه، انجام کار های زیر بسیار مهم است: 

1. بررسی مداوم دما و لرزش: با کمک دماسنج های لیزری و دستگاه های لرزش سنج، می توانید کارکرد غیر عادی دستگاه را خیلی سریع و قبل از اینکه به کاسه نمد ها آسیبی برسد، تشخیص دهید.
2. انتخاب روغن استاندارد: حتما از روغن هایی با ویسکوزیته و غلظت توصیه شده در دفترچه راهنما استفاده کنید و از ریختن روغن هایی که مواد افزودنی آنها پلاستیک کاسه نمد را می خورد، خودداری کنید.
3. تعویض منظم قطعات لاستیکی: کاسه نمدها و اورینگ ها قطعات مصرفی هستند؛ بنابراین هر بار که گیربکس را برای تعمیر باز می کنید، حتی اگر این قطعات سالم به نظر می رسند، حتما باید آن ها را با قطعه های نو جایگزین کنید.
4. تمیز نگه داشتن بدنه و محیط: پاک کردن بدنه خارجی گیربکس باعث می شود حرارت دستگاه خیلی راحت تر دفع شود و همچنین جلوی ورود گرد و غبار و ذرات مخرب به داخل هواکش را می گیرد.

با اجرای این دستورالعمل ها، زمان خاموش ماندن خط تولید به حداقل رسیده و از تحمیل هزینه های سنگین تعمیرات جلوگیری خواهد شد.

برای دریافت مشاوره تخصصی در زمینه عیب یابی، خرید انواع روانکار ها و گیربکس های صنعتی با ضمانت اصالت، همین حالا با تیم کارشناسان کالاصنعتی تماس بگیرید و سفارش خود را در سایت ثبت کنید.