امروزه بالابرهای ساختمانی یکی از تجهیزات اصلی و پرکاربرد در پروژههای ساخت و ساز و تعمیرات ساختمان به شمار میروند زیرا سرعت و ایمنی کار را افزایش، و هزینه و نیاز به نیروی انسانی را کاهش میدهند. در این میان نقش اصلی در بالابرهای ساختمانی بر عهده موتور بالابر است. موتور بالابر یک الکتروموتور است که با تبدیل انرژی الکتریکی به مکانیکی، نیروی لازم برای جابجایی بار و مصالح را تامین میکند.
معمولا موتور بالابر به یک گیربکس متصل میشود. گیربکس با افزایش گشتاور و کاهش سرعت، امکان جابجایی بارهای سنگین را با دقت و آرامی، فراهم میسازد.
انواع موتور بالابر به همراه مشخصات فنی
در مهمترین دستهبندی، انواع دینام بالابر ساختمانی بر اساس منبع تغذیه ورودی به دو دسته تقسیمبندی میشود:
- موتور بالابر تک فاز: از الکتروموتور تک فاز برای بالابرهای ساختمانی با ظرفیت باربری تا حدود 700 کیلوگرم و نیز کارگاههای ساختمانی با حجم کار کمتر استفاده میشود.
- موتور بالابر سه فاز: از این موتورها برای بالابرهای ساختمانی با ظرفیت باربری بالا تا حدود 1500 کیلوگرم و در ساختمانها و کارگاههای با حجم کار بالاتر استفاده میشود.
موتور بالابر تک فاز
بیشتر موتورهای بالابر، تکفاز و در محدوده توان 2 تا 3 اسب بخار هستند. همچنین به علت دسترسی به برق شهری، موتور بالابر تک فاز در مقایسه با موتور سه فاز، در کشور ما محبوبیت و رواج بیشتری دارد. به دلیل محدودیت در توان و گشتاور این موتورها، برای این منظور باید از الکتروموتور بالابر تکفاز دو خازنه استفاده شود. به دلیل ملاحظات ایمنی سرعت مناسب برای موتور بالابر تک فاز بایستی 1400 دور در دقیقه انتخاب شود.
موتور بالابر سه فاز
همان طور که گفته شد، چنانچه وزن مصالح جابجا شده بالاتر از حدود 700 کیلوگرم باشد، یا تعداد طبقات ساختمان بیشتر از 5 باشد باید به سراغ الکتروموتور سه فاز برویم. موتورهای سه فاز محدودیت توان موتورهای فاز را ندارند، با این حال بیشتر موتورهای بالابر سهفاز در محدوده توان 4 تا 5.5 کیلووات هستند. در موتور بالابر سه فاز نیز سرعت موتور نبایستی از 1400 دور در دقیقه فراتر رود.
عملکرد موتور بالابر ساختمانی
برای عملکرد مطمئن بالابر ساختمانی بایستی در انتخاب دینام بالابر به نکات مهم زیر توجه کرد:
- با توجه به محیط کاری بالابرهای ساختمانی و برای استحکام بیشتر و محافظت از الکتروموتور بالابر، توصیه میشود از موتورهای با پوسته چدنی استفاده کنید.
- توصیه مهم دیگر این است که برای افزایش ایمنی از الکتروموتور ترمزدار استفاده کنید.
- معمولا در بالابرهای صنعتی، از الکتروموتورهای با تسمه پولی استفاده میشود؛ البته گاهی اوقات هم موتور بالابر ساختمانی از نوع پایهدار با فلنج است.
برای آشنایی بیشتر با موضوع موتور بالابر میتوانید مقاله انتخاب موتور بالابر ساختمانی و انواع آن را مطالعه کنید.
راهنمای خرید موتور بالابر و عوامل موثر بر قیمت
برای انتخاب موتور بالابر مناسب، ظرفیت حمل بار مهمترین فاکتور است. توان موتور باید مطابق وزن باری باشد که قرار است بهصورت مستمر جابهجا شود؛ معمولاً بالابرهای ساختمانی بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم ظرفیت دارند. ولتاژ برق تغذیه در دسترس نیز تعیینکننده است؛ اگر تنها برق تکفاز دارید، باید موتورهایی انتخاب کنید که با ۲۲۰ ولت سازگار باشند، در حالی که برای پروژههای بزرگ استفاده از موتور سهفاز عملکرد بهتر و پایدارتری ارائه میدهد.
ارتفاع ساختمان بهطور مستقیم بر انتخاب ظرفیت گیربکس و قدرت موتور اثر میگذارد؛ هرچه ارتفاع بیشتر باشد، نیاز به موتورهای قدرتمندتر و سیستم خنککاری کارآمدتر وجود دارد. سرعت حرکت بار نیز اهمیت دارد؛ در پروژههایی با حجم کاری بالا، انتخاب موتورهایی با سرعت مناسب باعث افزایش بازدهی و کاهش زمانی توقف میشود.
در محیطهای پرگردوغبار، مرطوب یا فضای باز، درجه حفاظتی موتور باید مناسب باشد (مثل IP54 یا بالاتر) تا موتور در برابر نفوذ ذرات و رطوبت مقاومت کافی داشته باشد. همچنین انتخاب موتور با سیمپیچ مس، ترمز ایمن، گیربکس چدنی و وجود تجهیزات حفاظتی مثل کلید حرارتی، باعث افزایش ایمنی و طول عمر دستگاه میشود.
به طور کلی قیمت موتور بالابر به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- نوع الکتروموتور: تکفاز یا سهفاز بودن الکتروموتور؛ معمولا در توان یکسان، قیمت موتور بالابر تکفاز از سهفاز گرانتر است.
- توان الکتروموتور: مسلما با افزایش توان، قیمت دینام بالابر نیز افزایش مییابد.
- دور الکتروموتور: معمولا قیمت موتور بالابر دور پایین، بیشتر از موتورهای دور بالا است.
- جنس بدنه الکتروموتور: الکتروموتور بالابر با پوسته چدنی، استحکام و قیمت بیشتری نسبت به دینامهای بدنه آلومینیومی دارد.
- نحوه نصب: با توجه به کاربرد و سایر دستگاههای متصل به موتور، ممکن است نیاز به لوازم جانبی مانند فلنج و ... داشته باشید که به قیمت الکتروموتور اضافه میشود.
جهت اطلاع خریداران معمولا در توانهای یکسان، قیمت الکتروموتور کاجیلی در مقایسه با الکتروموتورهای موتوژن، استریم و ایدهآل بیشتر است. موتوژن نیز یک برند ایرانی موفق و باکیفیت است که انواع الکتروموتورها را در توانهای مختلف تولید میکند. الکتروموتورهای ایده آل و استریم نیز با کیفیت و کارکرد معمولی اما قیمت مناسبتر، در ردههای بعدی قیمت جای میگیرند.