آموزش جامع سرویس و نگهداری موتور برق + چک لیست بازدید دوره ای

همان طور که انتظار داریم موتور برق، این دستگاه چاره ساز و کارگشا، در مواقع قطع برق به ارائه خدمت بشتابد، ما نیز باید با سرویس و نگهداری صحیح و منظم، سلامت آن را تضمین کنیم؛ در غیر این صورت، ممکن است درست در زمانی که به آن احتیاج داریم، خراب شود.

نگهداری پیشگیرانه نه تنها عمر دستگاه را افزایش می‌دهد، بلکه هزینه‌های سنگین تعمیرات اساسی را حذف می‌کند. در این مقاله فنی، تمام مراحل لازم برای سرویس، نگهداری و عیب یابی اولیه موتور برق های بنزینی و دیزلی را بررسی می کنیم.

چرا سرویس دوره ای موتور برق حیاتی است؟

به طور کلی موتور برق‌ها دارای قطعات متحرک بسیاری هستند که در دما و فشار بالا کار می‌کنند. همچنین روغن موتوری که استفاده می‌شود به مرور زمان خاصیت روانکاری خود را از دست می‌دهد، فیلتر هوا با گرد و غبار مسدود می‌شود و شمع‌ها هم دچار گرفتگی می‌شوند. عدم توجه به این موارد ساده، باعث افت ولتاژ خروجی، افزایش مصرف سوخت و در نهایت گیرپاژ کردن موتور می‌شود.

اما پیش از آنکه به نحوه سرویس و نگهداری موتور برق بپردازیم، پیشنهاد می‌کنیم اگر هنوز دستگاه خود را تهیه نکرده‌اید، ابتدا مقاله راهنمای خرید موتور برق را مطالعه کنید تا با توجه به توان مورد نیاز و نوع کاربری (دائم کار یا اضطراری)، مدلی را انتخاب کنید که هزینه نگهداری آن با بودجه شما همخوانی داشته باشد.

چک لیست سرویس و نگهداری (زمان بندی استاندارد)

برای جلوگیری از سردرگمی، اقدامات لازم را بر اساس ساعت کارکرد دستگاه دسته بندی کرده ایم:

1- بازدید روزانه (قبل از هر بار استارت)

• بررسی سطح روغن: همیشه قبل از روشن کردن، گیج روغن را چک کنید. کمبود روغن قاتل شماره یک موتور برق است.
•  چک کردن سوخت: مطمئن شوید سوخت کافی و تازه در باک وجود دارد.
• بررسی نشتی: اطراف موتور برق را برای هرگونه نشتی روغن یا بنزین بررسی کنید.
• اتصالات: سفت بودن پیچ و مهره‌ها و سالم بودن کابل های خروجی را بررسی کنید.

2- سرویس کارکرد اول (بسیار مهم)

اولین تعویض روغن باید پس از اولین کارکرد موتور برق (چه یک ساعت چه چند ساعت) انجام شود. در این مرحله، براده‌های فلزی ناشی از آب‌بندی قطعات داخل موتور جمع شده اند و تخلیه آنها ضروری است.

3- سرویس هر 100 ساعت (یا هر 6 ماه)

• تعویض روغن: روغن موتور را تخلیه و با روغن تازه (معمولا 10W40 یا 15W40 بسته به فصل) جایگزین کنید.
• تمیز کردن فیلتر هوا: فیلتر کثیف باعث خفگی موتور و افزایش مصرف سوخت می‌شود. فیلترهای ابری را با آب و صابون بشویید و خشک کنید. فیلترهای کاغذی را با فشار باد تمیز کنید. 
• بررسی شمع: شمع را باز کنید، دوده‌های الکترود را تمیز کنید و فاصله دهانه الکترود (فیلر) را چک کنید.

4- سرویس سالانه (یا هر 300 ساعت)

•    تعویض شمع: حتی اگر شمع ظاهرا سالم است، آن را تعویض کنید.
•    تمیز کردن کاربراتور: کاسه زیر کاربراتور را باز و رسوبات بنزین را تمیز کنید.
•    فیلتر سوخت: صافی بنزین یا گازوئیل را تعویض کنید.
•    بررسی سوپاپ‌ها: فیلرگیری سوپاپ‌ها باید توسط تعمیرکار انجام شود.

مشکلات رایج در سرویس و نگهداری موتور برق و عیب یابی آن

اکنون که با سرویس و نگهداری موتور برق آشنا شدیم خوب است برخی از مشکلات ممکن در روند سرویس و نگهداری را نیز نام ببریم.

نوسان برق و کارکرد نامنظم

یکی از شایع ترین شکایات کاربران، نوسانات در دور موتور و در نتیجه ولتاژ تولیدی است. این مشکل معمولا به سیستم سوخت رسانی یا برق جرقه زن مربوط می‌شود. دانستن دلیل ریپ زدن موتور برق به شما کمک می کند تا به‌سرعت متوجه شوید که آیا مشکل از گرفتگی ژیگلور کاربراتور است یا شمع موتور ضعیف شده است و قبل از آسیب به وسایل برقی متصل، دستگاه را تعمیر کنید.

تفاوت نگهداری در موتورهای دیزلی

اگر از ژنراتورهای گازوئیلی استفاده می‌کنید، حساسیت‌ها کمی متفاوت است. در این مدل‌ها سیستم انژکتور و پمپ سوخت جایگزین کاربراتور و شمع می‌شود. برای درک بهتر ساختار این دستگاه ها، مقاله دیزل ژنراتور چیست اطلاعات خوبی درباره سیستم احتراق تراکمی به شما می‌دهد. مهمترین نکته در نگهداری دیزل‌ها، جلوگیری از ورود هوا به سیستم سوخت (هواگیری) و تعویض به موقع فیلتر گازوئیل است.

نگهداری طولانی مدت (انبارداری)

اگر قرار است بیش از یک ماه از موتور برق استفاده نکنید، حتما این مراحل را انجام دهید:

1. تخلیه سوخت: بنزین باقی مانده در باک و کاربراتور فاسد و تبدیل به رسوبات ژله ای می‌شود که مجاری سوخت را می‌بندد. شیر بنزین را ببندید و موتور را روشن بگذارید تا خاموش شود (تخلیه کاربراتور).
2. روغن کاری سیلندر: شمع را باز کنید، یک قاشق روغن داخل سیلندر بریزید و هندل را چند بار آرام بکشید تا دیواره سیلندر چرب شود و زنگ نزند.