محافظ جان تک فاز با مقایسه جریان عبوری از هادی‌های فعال مدار، جریان نشتی را تشخیص می‌دهد و در صورت رسیدن جریان باقیمانده به آستانه عملکرد، مدار را قطع می‌کند. در این تجهیز، صرفاً «آمپر کلید» تعیین‌کننده نیست؛ نوع RCD (نوع جریان نشتی قابل تشخیص)، ساختار RCCB (کلید حفاظت در برابر جریان نشتی) یا RCBO (کلید ترکیبی جریان نشتی و اضافه‌جریان)، جریان باقیمانده عملکرد نامی، تعداد پل و سایر مشخصات فنی از مواردی هستند که باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. در این صفحه می‌توانید مدل‌های محافظ جان تکفاز را بر اساس مشخصات فنی مقایسه کنید و برای انتخاب دقیق‌تر، اطلاعات درج‌شده در کارت هر محصول را بررسی کنید.
مقایسه مدل‌های تکفاز و عوامل مؤثر بر قیمت
نوع تجهیز، جریان نامی، حساسیت نشتی، تعداد پل، نوع RCD، قدرت قطع، برند و امکانات مدل می‌توانند باعث تفاوت قیمت محصولات محافظ جان تکفاز شوند.
برای مقایسه منطقی، ابتدا مدل‌هایی با ساختار حفاظتی مشابه را کنار هم قرار دهید. مهم‌ترین عوامل اختلاف قیمت عبارت‌اند از:
- نوع تجهیز؛ RCCB یا RCCB :RCBO فقط حفاظت در برابر جریان نشتی را انجام می‌دهد و برای حفاظت اضافه‌بار و اتصال کوتاه به تجهیز حفاظتی دیگری نیاز دارد؛ اما RCBO حفاظت نشتی را با حفاظت اضافه‌بار و اتصال کوتاه در یک تجهیز ترکیب می‌کند. به همین دلیل، RCBO معمولاً ساختار کامل‌تر و قیمت بالاتری نسبت به RCCB مشابه دارد.
- جریان نامی: جریان نامی مشخص می‌کند تجهیز برای چه میزان جریان عبوری طراحی شده است. در یک سری محصول، مدل‌های با جریان نامی متفاوت عرضه می‌شوند و قیمت می‌تواند با تغییر این مشخصه تفاوت داشته باشد. مثلاً در خانواده‌های RCCB و RCBO، بازه‌های مختلفی از جریان نامی ارائه می‌شود.
- حساسیت جریان نشتی: مقدار حساسیت، یعنی IΔn، مشخص می‌کند محافظ جان در چه میزان جریان نشتی عمل کند. مدل‌های ۳۰، ۱۰۰، ۳۰۰ میلی‌آمپر و مقادیر دیگر وجود دارند و انتخاب آن به نوع حفاظت موردنیاز بستگی دارد؛ بنابراین تفاوت حساسیت می‌تواند باعث تفاوت قیمت بین مدل‌ها شود.
- تعداد پل و ساختار کلید: تعداد پل روی ساختار و کاربرد تجهیز اثر می‌گذارد. برای نمونه، محافظ‌های جان تکفاز ممکن است در ساختار ۲ پل یا ۱P+N عرضه شوند. بنابراین هنگام مقایسه قیمت، فقط آمپراژ را مقایسه نکنید و ساختار کلید را هم در نظر بگیرید.
- نوع RCD؛ AC، A و انواع پیشرفته‌تر: این مورد فقط یک اسم روی محصول نیست؛ نوع RCD مشخص می‌کند تجهیز چه شکل‌هایی از جریان نشتی را تشخیص می‌دهد. Type AC برای جریان نشتی AC و Type A برای AC به‌علاوه جریان‌های DC پالسی طراحی شده است؛ انواع پیشرفته‌تر مثل F و B نیز قابلیت تشخیص جریان‌های متفاوتی دارند. هرچه فناوری تشخیص و سطح حفاظت تخصصی‌تر باشد، می‌تواند روی قیمت اثر بگذارد.
- قدرت قطع: در مدل‌هایی که حفاظت اضافه‌جریان هم دارند، قدرت قطع یکی از مشخصات مهم است. برای مثال RCBOهای مختلف با قدرت قطع ۴.۵، ۶ یا ۱۰ کیلو آمپر عرضه می‌شوند. انتخاب ظرفیت بالاتر یا مدل مناسب برای سطح اتصال کوتاه مورد انتظار، می‌تواند باعث تفاوت قیمت شود.
- برند و سری محصول: حتی اگر دو محافظ جان از نظر آمپراژ، حساسیت و تعداد پل مشابه باشند، ممکن است به دلیل تفاوت برند، سری محصول، کیفیت ساخت، استانداردها و امکانات طراحی قیمت یکسانی نداشته باشند.
- امکانات جانبی و مشخصات فنی اضافه: قابلیت‌هایی مثل نشانگر خطا، نشانگر وضعیت کنتاکت، مقاومت بیشتر در برابر قطع ناخواسته، قابلیت استفاده از تجهیزات جانبی یا طراحی‌های خاص نصب می‌توانند روی قیمت اثر بگذارند. این تفاوت‌ها در سری‌های مختلف ABB و Schneider نیز دیده می‌شود.
- گارانتی و شرایط تامین: در بازار ایران، گارانتی، اصالت کالا، موجودی، واردات و شرایط تأمین هم می‌توانند باعث اختلاف قیمت دو محصول ظاهراً مشابه شوند. بنابراین برای مقایسه قیمت، بهتر است مشخصات فنی و شرایط فروش را هم‌زمان بررسی کنید.
راهنمای انتخاب محافظ جان تک فاز بر اساس نوع مدار و سطح حفاظت
در مدار تکفاز، محافظ جان جریان عبوری از هادی‌های فعال مدار را با یکدیگر مقایسه می‌کند و در صورت ایجاد اختلاف جریان ناشی از نشتی به زمین و رسیدن آن به آستانه عملکرد، مدار را قطع می‌کند. بنابراین برای مقایسه مدل‌ها باید ابتدا مشخص شود تجهیز موردنظر فقط حفاظت نشتی را انجام می‌دهد یا حفاظت اضافه‌بار و اتصال کوتاه را نیز در خود دارد. در جدول زیر خلاصه‌ای از مشخصه‌هایی که باید پیش از خرید بررسی کنید آمده است:
| مشخصه |
آنچه باید بررسی شود |
| جریان نامی |
متناسب با جریان مدار و هماهنگ با حفاظت بالادست |
| حساسیت نشتی |
مقدار جریان باقیمانده عملکرد نامی تجهیز |
| نوع حفاظت |
RCCB یا RCBO |
| تعداد پل |
تعداد پل و آرایش قطب‌ها، مانند 2P یا 1P+N |
| نوع RCD |
AC، A و سایر انواع در صورت درج در دیتاشیت |
| قدرت قطع |
قدرت قطع و هماهنگی با حفاظت بالا دست، متناسب با نوع تجهیز |
| نصب |
سازگاری ابعاد، ترمینال و ریل با تابلو |
RCCB یا RCBO؛ کدام نوع حفاظت مورد نیاز است؟
در RCCB (کلید حفاظت در برابر جریان نشتی)، عملکرد اصلی تجهیز تشخیص جریان نشتی و قطع مدار در شرایط تعریف‌شده است؛ بنابراین برای حفاظت در برابر اضافه‌بار و اتصال کوتاه، وجود تجهیزات حفاظتی مکمل در مدار ضروری است. در مقابل، کلید محافظ جان ترکیبی یا RCBO (کلید ترکیبی جریان نشتی و اضافه‌جریان)، حفاظت جریان نشتی را با حفاظت اضافه‌بار و اتصال کوتاه در یک تجهیز ترکیب می‌کند.
تفاوت این دو ساختار در طراحی تابلو اهمیت دارد؛ زیرا در RCCB باید حفاظت اضافه‌بار و اتصال کوتاه توسط تجهیزات دیگری در مدار تأمین شود، اما RCBO می‌تواند این وظایف را در یک تجهیز انجام دهد. بنابراین هنگام مقایسه دو مدل، فقط به عنوان کلید محافظ جان یا قیمت آن‌ها توجه نکنید و نوع حفاظت درج‌شده در مشخصات فنی را بررسی کنید.
جریان نامی و حساسیت نشتی را چگونه انتخاب کنیم؟
جریان نامی با آمپر بار مدار ارتباط دارد، در حالی که حساسیت نشتی بر حسب میلی‌آمپر بیان می‌شود و به آستانه عملکرد حفاظتی در برابر جریان نشتی مربوط است. این دو پارامتر را نباید با یکدیگر جایگزین کرد.
برای مثال، وجود عبارت 30mA روی یک مدل به این معنا نیست که کلید برای بار 30 آمپری طراحی شده است؛ هر کدام از این اعداد به یک مشخصه کاملاً متفاوت اشاره دارند. مقدار واقعی جریان نامی و حساسیت نشتی باید از مشخصات همان محصول خوانده شود.
تعداد پل، نوع RCD و قدرت قطع چه نقشی دارند؟
در مدارهای تکفاز، تعداد پل را نباید صرفاً معادل «تعداد فاز» در نظر گرفت. بسیاری از RCCBهای تکفاز ساختار دوپل دارند، در حالی که RCBOها ممکن است با ساختارهایی مانند 1P+N یا 2P عرضه شوند. در ساختار 1P+N (یک قطب فاز + نول)، نوع حفاظت هر قطب و نحوه قطع فاز و نول باید از نقشه ترمینال و دیتاشیت همان مدل بررسی شود.
نوع RCD نیز باید مطابق اطلاعات فنی محصول بررسی شود؛ برای مثال AC و A از نظر نوع جریان نشتی قابل تشخیص یکسان نیستند. قدرت قطع، ولتاژ کاری، ظرفیت ترمینال و سازگاری مکانیکی با تابلو نیز در صورت درج در مشخصات محصول باید هنگام مقایسه مدل‌ها لحاظ شوند.
محافظ جان تک فاز برای چه مدارهایی مناسب است؟
محافظ جان تکفاز برای مدارهایی طراحی شده که تغذیه آن‌ها بر پایه یک فاز و نول است. این ساختار در بسیاری از مدارهای ساختمانی، واحدهای تجاری، کارگاه‌های سبک و تجهیزات تکفاز دیده می‌شود.
نکته مهم این است که تکفاز بودن مدار با تعداد پل یکی نیست. ممکن است یک تجهیز برای مدار تکفاز، دو پل داشته باشد تا هادی‌های فاز و نول را مطابق طراحی خود از مدار عبور دهد.
اگر شبکه یا بار پروژه سه‌فاز باشد، باید به سراغ ساختار حفاظتی متناسب با همان مدار رفت. در چنین شرایطی بررسی کلید محافظ جان سه فاز در زیردسته مربوطه پیشنهاد می‌شود.
خرید محافظ جان تک فاز از کالاصنعتی؛ برای استعلام چه اطلاعاتی لازم است؟
برای اینکه مدل پیشنهادی با مدار واقعی تطابق داشته باشد، این اطلاعات را هنگام استعلام آماده کنید:
- نوع شبکه و مشخصات تغذیه
- جریان بار یا توان مصرف‌کننده
- نوع حفاظت موردنیاز؛ RCCB یا RCBO
- حساسیت جریان نشتی موردنظر
- تعداد پل و آرایش مدار
- مشخصات کلید حفاظتی بالادست
- برند یا مدل ترجیحی
- فضای نصب و نوع تابلو
- تعداد موردنیاز
- نیاز به دیتاشیت یا مدارک فنی